باز طراحى سازه
باز طراحى سازه فرآیندی تخصصی برای بررسی و طراحی مجدد تمام یا بخشی از یک سیستم سازه‌ای است. این کار زمانی انجام می‌شود که شرایط پروژه نسبت به طراحی اولیه تغییر کرده باشد، در نقشه یا محاسبات قبلی ایراد وجود داشته باشد یا مالک به دنبال اصلاح و بهینه‌سازی سازه باشد.
بازطراحی می‌تواند برای ساختمان‌های در حال طراحی، نیمه‌کاره یا حتی ساختمان‌های اجراشده انجام شود. دامنه آن از اصلاح یک عضو سازه‌ای تا بازنگری کل سیستم باربر ساختمان متفاوت است.
دلایل نیاز به بازطراحی سازه
یکی از دلایل رایج بازطراحی، تغییر پلان معماری است. جابه‌جایی ستون، حذف دیوار، ایجاد بازشو یا تغییر ابعاد یک فضا می‌تواند رفتار سازه را تغییر دهد.
اضافه طبقه، تغییر کاربری، افزایش بار تجهیزات و مشاهده ایراد در نقشه یا محاسبات نیز از دلایل مهم بازطراحی هستند.
بررسی نقشه‌ها و محاسبات قبلی
اولین مرحله بازطراحی، بررسی مدارک موجود است. نقشه‌های سازه، محاسبات، فایل‌های مدل‌سازی و نقشه‌های معماری باید در کنار هم بررسی شوند.
هدف این است که مشخص شود سیستم قبلی چگونه طراحی شده و مشکل دقیقاً در کدام بخش وجود دارد.
بررسی وضعیت واقعی ساختمان
اگر ساختمان اجرا شده باشد، صرفاً بررسی نقشه کافی نیست. باید مشخص شود ساختمان واقعاً مطابق نقشه ساخته شده یا خیر.
محل ستون‌ها، ابعاد اعضا، وضعیت اتصالات، کیفیت مصالح و تغییرات ایجادشده در طول ساخت باید بررسی شوند.
باز طراحى سازه
بازطراحی برای اضافه طبقه
یکی از مهم‌ترین کاربردهای بازطراحی، بررسی امکان اضافه کردن طبقه جدید است. افزایش تعداد طبقات، بارهای جدیدی را به ستون‌ها و فونداسیون وارد می‌کند.
پیش از هر تصمیم باید ظرفیت سیستم سازه‌ای موجود محاسبه و با بارهای جدید مقایسه شود.
بازطراحی برای تغییر کاربری
تغییر کاربری ساختمان ممکن است باعث تغییر بارهای بهره‌برداری شود. برای مثال تبدیل برخی فضاهای مسکونی به کاربری اداری، تجاری یا انباری می‌تواند شرایط بارگذاری را تغییر دهد.
در چنین پروژه‌هایی سازه باید دوباره بررسی شود تا ظرفیت آن برای شرایط جدید مشخص شود.
اصلاح ستون‌گذاری
گاهی ستون‌گذاری اولیه با نیازهای معماری یا پارکینگ هماهنگ نیست. در صورت امکان می‌توان آرایش ستون‌ها را بازنگری کرد.
این کار باید با بررسی تیرها، فونداسیون و کل سیستم سازه‌ای انجام شود و نمی‌توان یک ستون را بدون تحلیل از محل خود حذف یا جابه‌جا کرد.
اصلاح تیرها و اعضای سازه‌ای
در بازطراحی ممکن است برخی تیرها یا ستون‌ها با مقاطع متفاوت طراحی شوند. هدف می‌تواند افزایش ظرفیت، اصلاح ضعف یا کاهش وزن سازه باشد.
هر تغییر باید پس از تحلیل مجدد و کنترل مقاومت انجام شود.
بازطراحی سازه بتنی
در سازه‌های بتنی، بازطراحی می‌تواند شامل اصلاح آرماتورها، ابعاد تیر و ستون، دال، دیوار برشی یا فونداسیون باشد.
کیفیت بتن و وضعیت آرماتورها نیز در ساختمان‌های اجراشده اهمیت دارند.
بازطراحی سازه فولادی
در سازه‌های فولادی ممکن است مقاطع، مهاربندها یا اتصالات نیاز به اصلاح داشته باشند. خوردگی، تغییر شکل، افزایش بار یا تغییر سیستم معماری می‌تواند دلیل بازنگری باشد.
بررسی فونداسیون در بازطراحی
فونداسیون یکی از مهم‌ترین بخش‌های بازطراحی است. اگر بار ساختمان افزایش پیدا کند، ظرفیت پی نیز باید دوباره بررسی شود.
ممکن است فونداسیون موجود نیاز به اصلاح یا تقویت داشته باشد.
بازطراحی برای کاهش هزینه
گاهی هدف اصلی بازطراحی، اقتصادی کردن پروژه است. در این حالت مقاطع، سیستم سازه‌ای، ستون‌گذاری و مصرف مصالح بررسی می‌شوند.
ممکن است با اصلاح منطقی طراحی، مصرف بتن، میلگرد یا فولاد کاهش پیدا کند.
بازطراحی و بهینه‌سازی مصرف میلگرد
در ساختمان‌های بتنی، بررسی نقشه‌های قبلی ممکن است فرصت‌هایی برای کاهش آرماتور اضافه ایجاد کند. این تغییر باید بدون کاهش الزامات ایمنی انجام شود.
تهیه محاسبات جدید
پس از تصمیم‌گیری درباره تغییرات، مدل سازه باید اصلاح و محاسبات جدید انجام شود. نتایج جدید باید برای تمام اعضای تحت تأثیر تغییر بررسی شوند.
تهیه نقشه‌های اصلاحی
پس از تکمیل محاسبات، نقشه‌های جدید تهیه می‌شوند. نسخه جدید باید کاملاً مشخص باشد تا در کارگاه با نقشه‌های قبلی اشتباه نشود.
جزئیات اجرایی تغییرات نیز باید واضح و قابل فهم باشند.
کنترل تغییرات معماری و سازه
بازطراحی موفق نیازمند همکاری میان طراح معماری و مهندس سازه است. تغییر در پلان ممکن است روی سیستم باربر اثر بگذارد و برعکس.
هماهنگی این دو بخش از ایجاد اصلاحات زنجیره‌ای جلوگیری می‌کند.
بازطراحی ساختمان‌های قدیمی
در ساختمان‌های قدیمی ممکن است مدارک کامل وجود نداشته باشد. در این حالت بررسی میدانی، برداشت اطلاعات و در صورت نیاز آزمایش مصالح اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
تصمیم نهایی باید بر اساس شرایط واقعی ساختمان باشد.
اهمیت بازطراحی حرفه‌ای
باز طراحى سازه باید توسط متخصص انجام شود و نباید صرفاً با اصلاح ظاهری نقشه اشتباه گرفته شود. هدف این فرآیند، ایجاد یک سیستم سازه‌ای مناسب با شرایط فعلی پروژه است.
یک بازطراحی موفق می‌تواند ایمنی را افزایش دهد، مشکلات قبلی را برطرف کند، امکان توسعه ساختمان را فراهم آورد و در برخی پروژه‌ها هزینه ساخت را نیز کاهش دهد.